Không thiếu những cuốn sách quý chở tư tưởng hiện đại và tư duy mới về Việt Nam, được dịch thuật một cách kì công. Nhưng câu chuyện về vỏn vẹn 500 bản in cho mỗi đầu sách quý này, tính trên số lượng 88 triệu dân – tức là chỉ có xấp xỉ 0,00057% dân số tiếp cận – quả là một con số giật mình.

Sau khi thực hiện bài viết ở Việt Nam, sách Nobel thua xa “Xin lỗi em chỉ là…”, phóng viên VietNamNet tiếp tục cuộc trò chuyện sâu thêm với ông Nguyễn Cảnh Bình về văn hóa đọc và người đọc Việt nam.

Để đánh giá tri thức của một quốc gia?

-    Cái gì đang đắt ở Việt Nam?

Chắc là ô tô, bất động sản (cười).  Bạn và tôi, 2 người đều có thu nhập 10 triệu/tháng, nhưng trình độ khác nhau, giá trị mang lại cho xã hội khác nhau. Một công ty bất động sản doanh thu 100 tỉ, một công ty xuất bản cũng doanh thu 100 tỉ – nhưng giá trị cốt lõi, giá trị đóng góp sẽ khác nhau.

-    Anh đánh giá như thế nào về “giá trị gia tăng” của sách tạo ra được cho con người?

Để đánh giá sự giàu có của một quốc gia, người ta dùng GPD, dùng thu nhập bình quân theo đầu người; nhưng để đánh giá tri thức của một quốc gia, thì phải bằng chính nền xuất bản của họ và nền giáo dục của họ.

-    Như vậy không so GDP nữa, chỉ so về ngành xuất bản với các nước khác, thì ta đang ở đâu?

Kém xa. Kém kinh khủng. Không thể so với Nhật Bản, Hàn Quốc…Chỉ so với Thái Lan, Indonexia, Malaysia thì chúng ta cũng đã kém họ nhiều. Tôi không lượng hóa được chính xác, chừng 20% – 50%.

-    Còn khu vực Tây Âu, Bắc Mỹ?

(Cười lớn) Chẳng nên so sánh với Tây Âu. Bởi vì trình độ dân trí và con người họ khác, không phải chỉ vì đọc sách. Họ đã có cả một nền tảng, bề dày tri thức lâu đời.

Tôi có phân tích về lịch sử của một quốc gia. Xét về lịch sử của một quốc gia không phải từ khi con người được sinh ra trên mảnh đất ấy như thế nào, mà là lịch sử tri thức của dân tộc ấy. Lịch sử tri thức Việt Nam phải được đo lường cụ thể từ việc 90% người dân biết chữ, hoặc bằng số sách mình xuất bản.

Nhiều quốc gia trên thế giới, lịch sử tri thức này có từ hàng nghìn năm. Châu Âu phải có đến 2000 năm lịch sử phát triển tri thức. Nước Mỹ – mặc dù thành lập được hơn 200 năm – nhưng lịch sử tri thức của họ là 2000 năm, vì ai cũng biết tầng lớp trí thức của Mỹ có gốc gác từ châu Âu.

Người Việt đọc chưa đến 1 cuốn sách/năm

-    Ông Nguyễn Mạnh Hùng, GĐ Thaihabooks có nói chuyện với tôi: Hiện nay trung bình 1 người Việt Nam đọc 3 cuốn sách 1 năm – trong đó có 2,3 cuốn là sách giáo khoa. Như vậy số lượng sách tự chọn chỉ chưa đến 0,7 cuốn/1 người/1năm (*)?

Tôi cho rằng con số này tương đối đúng, có khi không được như vậy.

-    Con số này ở thế giới như thế nào?

Chúng ta so với nước nào? Gần gũi nhất là Thái Lan, nếu tôi nhớ không nhầm con số này rơi vào khoảng 5 cuốn/1 người/1năm – không tính sách giáo khoa. Gấp khoảng gần 10 lần.

-    Như vậy thực ra chúng ta đang ở một xuất phát điểm rất thấp về tri thức. Sách có thể cung cấp một bước nhảy nào đó?

Bạn nói đúng về phương cách. Tôi ủng hộ và khuyến khích mọi người làm theo cách này. Việc đầu tư vào sách là một trong những đầu tư khôn ngoan – đương nhiên, phụ thuộc vào việc bạn chọn sách gì.

Lấy ví dụ từ chính tôi. Tôi cho rằng mình đã đầu tư khôn ngoan. Tôi không đầu tư quá nhiều thời gian vào việc giành điểm cao ở trường. Tôi đầu tư vào những cuốn sách có giá trị, và đó cũng là giáo dục, đầu tư vào con người, đầu tư cho chính mình.

-    Việc đầu tư này có giúp ta rút ngắn khoảng cách với top đầu?

Tôi đồng ý nên dùng khái niệm rút ngắn khoảng cách hơn là đi tắt đón đầu. Đầu tư vào sách giúp ta trưởng thành nhanh. Nhưng chúng ta cũng cần thẳng thắn nhìn nhận là khoảng cách đó  không dễ rút ngắn. Để mà mỗi người sẽ cố gắng nhiều hơn nữa.

Nếu ta đã đi sau Mỹ khoảng 100 năm tri thức, thì ta sẽ cố gắng làm thế nào đọc sách, học tập để rút ngắn dần khoảng cách này, đừng muộn hơn, chậm hơn nữa. Ngược lại,  chúng ta sẽ  ngày càng chậm, khoảng cách càng ngày càng dãn ra.

-    Như vậy là bên cạnh phân hóa giàu nghèo, còn có sự phân hóa về tri thức?

Đúng vậy! Và sự phân hóa tri thức mới thực là kinh khủng! Chỉ có nước Mỹ mới sinh ra những tỉ phú như Bill Gates, Steve Jobs… – những người sống bằng khoa học, trí tuệ.  Và chỉ ở môi trường đó mới giúp những người có phát minh, sáng kiến có thể giàu có được. Họ chính là những người đang làm ra sản phẩm và hàng hóa hỗ trợ con người. Ở Việt Nam thì không thể có chuyện như vậy.

Nên cụm từ “knowledge is power”, cũng như việc tri thức được đánh giá cao, chỉ đúng ở những môi trường như thế. Càng ngày khoảng cách của ta với họ càng lệch xa. Sự khác biệt về tri thức vô cùng lớn.

Tôi hiện đang làm một cuốn sách về Alexander Hamilton – Bộ trưởng Ngân khố đầu tiên của Mỹ khi ông ấy mới 32 tuổi, cách đây đã 220 năm, sống ở thế kỉ 18. Nhưng đến giờ đọc lại, tôi thấy tư duy mình kém xa ông ta, mặc dù bây giờ tôi 40 tuổi, sống ở thế kỉ 21.

Thịnh vượng tri thức: Nhờ giới bình dân

-    Ở Việt Nam, chúng ta có những cuốn sách tốt nhất được mua về dịch không?

Tôi cho là chúng ta đã mua được những cuốn sách tốt nhất. Chúng ta có những cuốn cực kì giá trị trong Tủ sách tinh hoa, những cuốn kinh điển của Platon, Aristotle; về văn học có “Trăm năm cô đơn”, “Bố già”…, về cấu trúc xã hội có “Tinh thần pháp luật”, “Bàn về khế ước xã hội” của Montesquieu, có “Bàn về tự do” của John Stuart Mill…

-    Chúng ta có thể lĩnh hội được bao nhiêu?

Sự lĩnh hội phải được đo lường bằng số lượng đủ lớn trong dân số của cả một đất nước. Chỉ một vài cá nhân lĩnh hội thì không có ý nghĩa gì cả.
Cuốn sách “Khuyến học” mà ông Fukuzawa viết ở bên Nhật, có 3 triệu người Nhật đọc. Như thế mới có giá trị.

Giả dụ trong một dòng họ có 100 người, phải có 10 người đỗ đại học, 10 người học tiến sĩ chẳng hạn – thì mới có giá trị nào đó; chứ không thể chỉ 1 người tốt nghiệp cấp 3 cáng đáng cho cả một dòng họ.

Chúng ta phải đạt đủ số lượng. Nếu muốn đám đông lĩnh hội được thì 1 cuốn sách hay phải đạt xuất bản được 100 ngàn bản chẳng hạn.

-    Đằng này, số lượng 500 cuốn, 1000 cuốn quả là đáng buồn. Anh kì vọng tầng lớp nào sẽ đọc những cuốn sách như thế?

200 năm trước, sự phát triển của nước Mỹ vượt trội so với Châu Âu là nhờ chính giới bình dân, chứ không phải giới tinh hoa. Khi nước Mỹ lập quốc, đánh đuổi đế quốc Anh, giới tinh hoa của Mỹ khi đó không bằng giới tinh hoa của Châu Âu. Cái hay ở Mỹ là tri thức sách vở, kiến thức của mọi người được lan tỏa đến số đông hơn là chỉ một nhóm người ở Châu Âu. Đó là kết luận rút ra của J.E. Fischer và nhiều người nữa, chứ không phải của tôi.

Giá sách ở VN sẽ rẻ đi rất nhiều nếu có thêm người đọc sách. Tôi từng viết một bài nhan đề “Sự thiệt thòi của một nền dân trí thấp”. Nếu như nền dân trí đủ lớn – 10.000 người mua sách thay vì 1.000 người như hiện nay – giá sách sẽ rẻ hơn rất nhiều lần.

- Xin cảm ơn anh!

Tại sao người Việt ít đọc sách?

Tôi khẳng định là lỗi của người lớn. Bao gồm nhà trường, gia đình, lãnh đạo và giới truyền thông. Ở Việt Nam ta chưa hề có một trường hay thậm chí một lớp nào dạy đọc sách, mà chỉ dạy đánh vần.  Tôi đang hướng dẫn mọi người đọc sách siêu tốc. Tốc độ đọc của người Việt là 200 – 240 từ/1phút (tức 1 phút đọc được khoảng 1 trang). Quá chậm! Tốc độ của tôi là 1000 từ/1 phút, tương đương với 4 trang sách. Trẻ con bây giờ chỉ đọc truyện tranh, ít đọc truyện chữ. Người lớn cũng không thích đọc cái gì nhiều chữ, ngại đọc những cuốn sách dày, vì đọc chậm. Nếu cả tháng mới xong 1 cuốn sách thì nản lắm.

Tri thức là tài sản duy nhất mà khi cho đi ta không mất đi, thậm chí lại được thêm. Bán cả đời đi tiêu không hết. Không ai lấy của ta được! Thế mà trên  80% tri thức đến từ mắt. Mọi người phải đọc. Nhất định phải đọc. Không còn sự lựa chọn nào khác!

(*) Hiện nay trung bình 1 người Việt Nam đọc 3 cuốn sách 1 năm – trong đó có 2,3 cuốn là sách giáo khoa. Như vậy số lượng sách tự chọn chỉ chưa đến 0,7 cuốn/1 người/1năm – sách giải trí còn đang chiếm tỉ trọng lớn trong con số 0,7  này.

-          Nguyễn Mạnh Hùng, GĐ Thái Hà Books

HỒ HƯƠNG GIANG thực hiện

(theo VietnamNet)

Bản kiến nghị dự kiến sẽ gửi đến các cơ quan ngoại giao Nhật và thủ tướng Yoshihiko Noda, vào ngày 21/05, mang nội dung yêu cầu Nhật Bản rút lại quyết định trợ giúp Việt Nam xây nhà máy điện hạt nhân tại Ninh Thuận. Ngày 04/05/2012 vừa qua Nhật đã đóng cửa toàn bộ 54 nhà máy điện hạt nhân của Nhật vì thiếu an toàn nhưng lại tiếp tục bán trang thiết bị cho nước ngoài. Những người ký tên xem dự án nhà máy điện hạt nhân tại Ninh Thuận là một hành động « vô trách nhiệm và vô đạo lý » của chính phủ Nhật đối với dân tộc Việt Nam.

Trong ngày đầu tiên hôm qua, 116 người Việt trong và ngoài nước gồm đủ mọi thành phần từ giáo sư đại học, nhà khoa học, nhà báo, giới bảo vệ môi trường, cho đến các nhà tranh đấu cho dân quyền và người dân bình thường đã ký vào bản kiến nghị gởi thủ tướng Nhật và các cơ quan ngoại giao Nhật.

Trong số những người ký tên có nhà báo Thanh Thảo ở Quảng Ngãi. Ông là một trong những nhà báo Việt Nam đầu tiên viết bài báo động về tai họa sóng thần và thảm họa Fukushima hồi tháng ba năm ngoái. Trả lời câu hỏi của RFI hôm nay 15/05, vì những nguyên nhân sâu xa nào mà ông ký tên phản đối Nhật Bản, nhà báo Thanh Thảo giải thích:

“Tôi là một trong những nhà báo Việt Nam đầu tiên viết bài xã luận trên báo Thanh Niên về vụ tai họa sóng thần mà Nhật Bản gánh chịu hồi năm ngoái. Bài báo của tôi đã gây được nhiều xúc động trong nước Việt Nam. (Nói thế) để biết là tình cảm của tôi đối với dân Nhật và nước Nhật rất tốt đẹp. Nhưng tôi phản đối Nhật Bản viện trợ cho Việt Nam xây nhà máy hạt nhân. Điều đơn giản là, sau tai nạn Fukushima thì Nhật đã phải quyết định đóng toàn bộ 54 nhà máy điện hạt nhân . Điều đó nói lên cái gì ? Đối với Nhật , phương thức dùng điện hạt nhân dễ gây thảm họa và thực tế đã gây thảm họa. Vì thế nhân dân Nhật và chính phủ Nhật đã đồng thuận bỏ nhà máy điện hạt nhân. Thế thì hà cớ gì mà Nhật lại viện trợ cái mà mình đã bỏ cho Việt Nam, là một một nước mà xưa nay chưa từng biết điện hạt nhân là cái gì cả ? Điều này rất khó hiểu. Cái mà mình không muốn có cho mình thì không nên đưa cho người khác … Phải nói thẳng là chính phủ Việt Nam chưa bao giờ có kinh nghiệm về điều hành nhà máy điện hạt nhân và những tai họa có thể gây ra cho đất nước mình … Tốt nhất là không nên làm cái gì mà người ta từ bỏ.”

Trích đoạn thư phản đối chính phủ Nhật viện trợ xây nhà máy điện nguyên tử cho Việt Nam

“(…) Chính phủ Nhật Bản đã quyết định đóng cửa tất cả 54 nhà máy điện nguyên tử tại Nhật sau thảm họa kinh hoàng vừa xảy ra tại nhà máy phát điện nguyên tử Fukushima, như vậy thì chính phủ Nhật Bản không có lý do gì lại giúp tài chính cùng cho phép các công ty Nhật Bản bán trang thiết bị hay xây dựng nhà máy phát điện nguyên tử cho các nước khác trên thế giới.

Đi ngược với quyết định ngưng hoạt động của toàn bộ những nhà máy điện nguyên tử cùng với quyết định không xây thêm nhà máy mới trong tương lai vì lo ngại tai nạn tại các nhà máy này ảnh hưởng đến sức khỏe và an nguy của dân chúng và những tai hại cho nền kinh tế quốc gia, chính phủ Nhật Bản lại chấp thuận viện trợ Việt Nam xây dựng một nhà máy điện nguyên tử tại Phan Rang tỉnh Ninh Thuận.

Đây là một hành động vô trách nhiệm nếu không nói một hành động vô nhân đạo và không đạo lý của chính quyền Nhật Bản đối với đất nước và dân chúng Việt Nam nếu đem so sánh với việc làm của chính quyền Nhật Bản lo cho an nguy của dân chúng Nhật Bản, nếu không coi đây là một hành động phi pháp và đi ngược lại đạo lý của loài người. Nếu chính quyền Nhật Bản đã quyết định ngưng hoạt động tất cả 54 nhà máy điện nguyên tử, thì Nhật Bản không được trợ giúp tài chánh và cùng lúc cho phép các công ty của Nhật Bản xây nhà máy điện nguyên tử tại các nước khác (…)”.

TÚ ANH

(theo RFI Vietnamese)

Xin giới thiệu lá thư phản đối tiếng Anh và tiếng Việt với đồng bào có quan tâm sâu xa đến những hậu quả tại hại không lường của việc dùng Uranium trong sản xuất điện tại Việt Nam.

Nhà máy điện nguyên tử Fukushima phát nổ ngay sau thảm họa động đất đầu năm 2011.

Ngày 21 tháng 05 năm 2012 chúng tôi sẽ gởi thư này đến Thủ Tướng Nhật Bản, Bộ Ngoại Giao Nhật Bản, Toà Đại Sứ Nhật Bản tại Hà Nội và một số cơ quan công tư tại Nhật Bản.

Mời anh chị từ khắp nơi cùng tham gia ký tên với chúng tôi vào lá thư trước khi được chính thức gởi đi.

Xin liên lạc email chúng tôi qua địa chỉ: hungthuoc@yahoo.com

Chúng tôi hân hạnh đón nhận mọi ý kiến đóng góp.

Trân trọng

Giáo Sư Nguyễn Thế Hùng, Tiến Sĩ Nguyễn Xuân Diện, Kỹ Sư Nguyễn Hùng
email: hungthuoc@yahoo.com

21 Tháng 5 Năm 2012

Prime Minister Yoshihito Noda
Cabinet Office, Government of Japan
1-6-1 Nagatacho
Chiyoda-ku,Tokyo 100-8914 JAPAN

Email: Kanteihp-info@cas.go.jp
C/c: Minister for Foreign Affairs Koichiro Gemba

Kasumigaseki 2-2-1, Chiyoda-ku, Tokyo100-8919, Japan:

Japanese Ambassador toVietnam Yasuaki Tanizaki
27 Phố Liễu Giai, Hà Nội (soumuhan@vnn.vn)

CỰC LỰC PHẢN ĐỐI CHÁNH PHỦ NHẬT BẢN VIỆN TRỢ XÂY NHÀ MÁY ĐIỆN NGUYÊN TỬ TẠI VIỆT NAM, VÀ YÊU CẦU HỦY BỎ NGAY HÀNH ĐỘNG VÔ TRÁCH NHIỆM VÀ PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ ĐỐI VỚI NGƯỜI DÂN VIỆT NAM.

Kính thưa Thủ Tướng,

Ngày 04 tháng 5 năm 2012, công ty Hokkaido Electric Power Nhật Bản cho ngưng hoạt động nhà máy cuối cùng trong tổng số 54 nhà máy điện nguyên tử tại Nhật Bản. Hành động này đã chính thực chấm dứt việc sản xuất điện bằng phương pháp “phân tách hạch nhân” trên toàn nước Nhật.

Quyết định của chính phủ Nhật Bản có được là do hậu quả của tại nạn khủng khiếp nổ gần như “bị tiêu hủy” toàn bộ và phát tán phóng xạ vô cùng nguy hiểm từ nhà máy điện nguyên tử tại Fukushima Daiichi sau trận động đất và cơn sóng thần kinh hoàng tại vùngFukushimanày ngày 11 tháng 3 năm 2011.

Thảm họa kinh hoàng của nhà máy điện nguyên tử Kukushima đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến hàng triệu người dân Nhật Bản sống trong các khu vực chung quanh nhà máy và tỏa rộng trên bán kính rộng gần 100 cây số  trong thời gian trước mắt và sẽ mang hậu quả tai hại kéo dài trong nhiều năm cho cả nước Nhật Bản. Thảm họa kinh hoàng này chỉ thấp hơn vụ nổ kinh hoàng tại nhà máy điện nguyên tử Chernobyl vào năm 1986 đã giết hại hằng ngàn người Nga tại nước Liên Bang Sô Viết trước kia, hủy hoại cuộc sống của nhiều triệu người dân tại Nga, Ukrai kéo dài nhiều thế hệ và gây ô nhiễm các chất phóng xạ chết người trong một vùng đất to lớn tại Bắc Âu kéo dài trong nhiều ngàn năm.

Ngay cả với trình độ kỷ thuật rất tiến tiến của Nhật Bản so với thế giới và những qui định gắt gao về điều kiện an toàn đã được chính phủ và dân chúng Nhật đặt ra đối với cách thức vận hành nhà máy điện nguyên tử, tưởng chừng như sẽ chẳng bao giờ có một trục trặc dù cho rất nhỏ có thể xảy ra tại nhà máy điện nguyên tử, nhưng một thảm họa kinh hoàng đã xảy ra tại khu phức hợp nhà máy sản xuất điện nguyên tử Fukushima. Điều này đã làm cho người dân Nhật Bản lo lắng khôn cùng.

Dân chúng Nhật Bản đã đứng lên đòi tất cả nhà máy điện nguyên tử phải ngưng hoạt động và chấm dứt việc xây thêm nhà máy điện nguyên tử mới.  Chính phủ và quốc hội Nhât Bản đã có hành động nhanh chóng và quyết liệt, với kết quả là toàn bộ các nhà máy điện nguyên tử đang hoạt động tại Nhật Bản đều ngưng hoạt động. Nhà máy cuối cùng, nhà máy phát điện nguyên tử thứ 54, chính thức ngưng hoạt động ngày 04/05/2012.  Những hành động tương tự nhằm loại bỏ nhà máy điện nguyên tử đang được thực hiện tại Đức và Thụy Sĩ. Mỹ đã ngừng xây thêm nhà máy phát điện nguyên tử mới ngay cả trước khi thảm họa Kukushima tại Nhật, và nhiều nước khác đã lần lượt nói lên quyết tâm sẽ không dùng nguyên tử năng để sản xuất điện.

Chính phủ Nhật Bản đã quyết định đóng cửa tất cả 54 nhà máy điện nguyên tử tại Nhật sau thảm họa kinh hoàng vừa xảy ra tại nhà máy phát điện nguyên tử  Fukushima, như vậy thì chính phủ Nhật Bản không có lý do gì lại giúp tài chính cùng cho phép các công ty Nhật  Bản bán trang thiết bị hay xây dựng nhà máy phát điện nguyên tử cho các nước khác trên thế giới.

Đi ngược với quyết định ngưng hoạt động của toàn bộ những nhà máy điện nguyên tử cùng với quyết định không xây thêm nhà máy mới trong tương lai vì lo ngại tai nạn tại các nhà máy này ảnh hưởng đến sức khỏe và an nguy của dân chúng và những tai hại cho nền kinh tế quốc gia, chính phủ Nhật Bản  lại chấp thuận viện trợ Việt Nam xây dựng một nhà máy điện nguyên tử tại Phan Rang tỉnh Ninh Thuận.

Đây là một hành động vô trách nhiệm nếu không nói một hành động vô nhân đạo và không đạo lý của chính quyền Nhật Bản đối với đất nước và dân chúng Việt Nam nếu đem so sánh với việc làm của chính quyền Nhật Bản lo cho an nguy của dân chúng Nhật Bản, nếu không coi đây là một hành động phi pháp và đi ngược lại đạo lý của loài người. Nếu chính quyền Nhật Bản đã quyết định ngưng hoạt động tất cả 54 nhà máy điện nguyên tử, thì Nhật Bản không được trợ giúp tài chánh và cùng lúc cho phép các công ty của Nhật Bản xây nhà máy điện nguyên tử tại các nước khác.

Chúng tôi, những người Việt Nam quan tâm từ trong và ngoài nước, viết thư này phản đối chính phủ Nhật Bản quyết định trợ giúp việc xây nhà máy phát điện nguyên tử tại Việt Nam. Chúng tôi  thỉnh cầu ông và chính phủ Nhật Bản lập tức rút lại hành động phân biệt dân tộc, vô trách nhiệm và không đạo lý này.

Trân trọng
Thay mặt người ViệtNamquan tâm

Giáo Sư Nguyễn Thế Hùng, Tiến Sĩ Nguyễn Xuân Diện, Kỹ Sư Nguyễn Hùng,
Email liên lạc: hungthuoc@yahoo.com

Danh Sách ký tên:

1. Nguyễn Thế Hùng, Professor, DanangUniversityof Technology,Việt Nam
2. Nguyễn Xuân Diện, PhD, Hà Nội, ViệtNam
3. Nguyễn Hùng,Engineer,Australia
4. Đỗ KhắcHồng, Germany
5. Nguyễn Thi Hoa,USA
6. Trần HoàiNam,Australia
7. Nguyễn Thiệu Quang,Australia
8. Nguyễn ThịNhị Em,Germany
9. Trần Ngọc Tiến Dũng,PhD,Canada
10. Nguyễn Thi Thu, Bình Thuận, ViệtNam
11. Lê Bá Thành, Ninh Thuận, ViệtNam
12. Nguyễn Phú Thứ,HoChiMinhCity, ViệtNam
13.Nguyễn Thanh,Australia
14. Nguyễn Thị Châu,Australia

Thủy điện Sông Tranh 2 – nơi xảy ra sự cố rò rỉ nước gây hoang mang, lo lắng cho chính quyền Quảng Nam trong nhiều tháng qua. Ảnh: Trí Tín.

Các nhà khoa học VRN không phủ nhận vai trò tích cực của thủy điện đối với phát triển kinh tế và xã hội, nhưng những công trình thủy điện phát triển ồ ạt trên tất cả các lưu vực sông đã tác động tiêu cực tới môi trường, sinh thái, sinh kế của người dân, an toàn cộng đồng, an ninh nước và an ninh lương thực.

“Phát triển thủy điện dù được phép thêm từ ‘bền vững’ cũng là một bài toán đánh đổi giữa phát triển kinh tế và môi trường – xã hội. Không thể xem thủy điện là nguồn năng lượng sạch và rẻ để phát triển với bất cứ giá nào – bất cứ ở đâu”, thông báo VRN nêu rõ.

Theo VRN, cộng đồng và người dân phải di dời do xây dựng thủy điện là những người phải chịu thiệt thòi nhất, hy sinh nhiều nhất kể cả vật chất, tinh thần và văn hóa bản địa cho lợi ích của chung và của chính nhà đầu tư.

Các chuyên gia VRN kiến nghị, kế hoạch phát triển thủy điện cần được các cấp ra quyết định xem xét lại một cách thận trọng, giảm thiểu những tác động tiêu cực cho môi trường, văn hóa các cộng đồng ven sông, sinh kế của người dân. Theo đó khi xây dựng thủy điện nhất thiết phải có kịch bản liên quan đến các sự cố đập và các phương án phòng tránh và giảm nhẹ thiệt hại cho cộng đồng liên quan trong phạm vi ảnh hưởng của đập.

Tiến sĩ Đào Trọng Hưng, thuộc VRN nhận định, nhiều dự án thủy điện vừa và nhỏ nhưng xâm lấn rừng rất lớn. Ông Hưng lo ngại việc xây dựng công trình thủy điện tràn lan đã gây ra tình trạng hàng loạt “dòng sông chết”, ô nhiễm nguồn nước nghiêm trọng.

“Thủy điện có thể gây ra hệ quả như mất rừng, ảnh hưởng đến khu bảo tồn đa dạng sinh học, mất đất sản xuất do xói mòn, bồi lắng lòng hồ, thay đổi thủy văn, mất nước vùng hạ lưu, gây địa chấn động đất, ô nhiễm nguồn nước”, ông Hưng nói.

Việt Nam hiện có 2.360 con sông có độ dài hơn 10 km. Theo sơ đồ quy hoạch, nếu như năm 2009 tổng công suất thủy điện trong nước là 9.200 MW thì đến năm 2020 tăng lên 17.400 MW, chiếm hơn 23% trên tồng các nguồn điện năng quốc gia. Kết quả nghiên cứu của Tổ chức con người và thiên nhiên cho thấy: Trung bình 1 MW công trình thủy điện mất đến 16 ha rừng.

HƯƠNG THU

(theo VNExpress)

Chúng ta hay than vì phải đi bộ ra trạm chờ, than vì phải chờ xe. Thường thì người ta không thích chờ đợi ai hay chờ đợi cái gì cả. Đi xe máy thì không phải chờ ai, thậm chí nhiều giao dịch có thể thực hiện khi ngồi trên xe máy.

Ở Việt Nam thói quen đi xe máy đã ăn quá sâu vào nhận thức của người dân. Thậm chí khoảng cách 200m cũng đi lại bằng xe máy.

Trong khi đó, việc đi xe buýt là phải đi bộ ra trạm chờ xe buýt, gần nhất thì vài chục mét, xa thì có khi cả cây số.

Chẳng thể nào xây dựng một hệ thống xe buýt mà cứ cách vài chục mét lại có điểm dừng được cả. Thế nên cứ ai đi xe buýt cũng than cả thôi.

Cũng chính vì thế mà phát sinh ra văn hóa kinh doanh buôn bán trên vỉa hè, lòng đường vì người tham gia giao thông có thể ngồi nguyên trên xe máy và thực hiện giao dịch mua bán.

Ở Việt Nam, kể cả nếu có phát triển cả hệ thống tàu điện ngầm, tàu điện trên cao hiện đại thì tính khả thi và hiệu quả sẽ không cao. Tôi nghĩ người dân sẽ chỉ hưởng ứng tham gia sử dụng các phương tiện này vào thời gian đầu do tò mò. Rồi sau đó vẫn sẽ quay lại với xe máy và các phương tiện cá nhân mà thôi.

Vì tàu điện ngầm hay tàu điện trên cao đều có những đặc điểm mà người dân Việt Nam đặc biệt không thích đó là phải đi bộ đến trạm và phải chờ đợi.

Chỉ khi nào ý thức về việc chờ xe buýt hay các phương tiện công cộng khác trở thành thói quen thường nhật thì xe buýt mới có cơ hội phát triển ở Việt Nam.

Đấy là chưa kể các vấn đề khác mà lâu nay người ta vẫn nói đến như chen lấn, móc túi, thái độ nhân viên v.v… Hệ thống vận tải công cộng ở Việt Nam chỉ có thể phát triển khi nhận thức của người dân thay đổi.

NGANV.MOS

(theo VNExpress)

Theo thống kê đến năm 2010, sau 15 năm kể từ khi giống cây trồng BĐG đầu tiên được đưa vào sản xuất đã có 29 quốc gia trồng cây BĐG với diện tích canh tác ước tính vào khoảng 148,0 triệu ha gieo trồng mỗi năm đối với hàng chục loại cây trồng khác nhau như ngô, lúa, đậu tương, bông, cải dầu…

Trong đó 3 cây trồng BĐG có diện tích lớn nhất là đậu tương 73,3 triệu ha, ngô 46,8 triệu ha, bông vải 21 triệu ha. So với tổng diện tích canh tác các cây trồng toàn cầu ước tính lên đến trên 4,8 tỷ ha (FAO, 2006) thì diện tích này quả là còn rất nhỏ bé, nhưng con số 148 triệu ha không thể nói là nhỏ đối với một vài quốc gia và công ty xuyên quốc gia những người nắm công nghệ.

Cuộc tranh cãi kéo dài

Tuy vậy, đã có những tranh cãi gay gắt trên toàn thế giới giữa một bên là các công ty sở hữu công nghệ và các sản phẩm BĐG và bên kia là người tiêu dung lo ngại về những khả năng rủi ro, không an toàn của các sản phẩm BĐG đối với sức khỏe con người và môi trường canh tác và sinh hoạt. Sự tranh cãi này diến ra ở nhiều nơi, nhiều lúc, cả ở châu Âu lẫn châu Á, cả ở những nước phát triển và cả các nước thế giới thứ 3.

Cứ mỗi khi các nhà khoa học hay thực tiễn sản xuất khám phá ra những rủi ro liên quan đến các sản phẩm BĐG, hoặc chứng minh tác dụng có lợi (như tăng năng suất cây trồng vật nuôi, giảm thiểu sử dụng thuốc BVTV, tăng hiệu quả sản xuất) của các sinh vật BĐG không lớn như những gì mà người ta quảng cáo thì ngay lập tức các ông chủ sở hữu công nghệ và bản quyền các sản phẩm BĐG lại đưa ra các bằng chứng phản bác lại đẩy các cuộc tranh cãi kéo dài hàng thập kỷ nay không chấm dứt.

Trên thực tế ngoài những lo ngại về tác động xấu đến sức khỏa con người của các sản phẩm BĐG, người ta còn rất nhiều các nghi ngại khác cụ thể là: 1) những nghi ngại liên quan đến tác động xấu đến môi trường canh tác, sự mất an toàn cho người sử dụng; 2) những lo ngại về do không có bản quyền công nghệ cốt lõi về giống lương thực sẽ đánh rơi quyền kiểm soát lương thực vào tay nước ngoài, 3) vấn đề độc quyền kinh doanh đầu vào sản xuất đối với sản phẩm BĐG (giống, phân bón và hóa chất đi kèm) có thể làm giảm hiệu quả sản xuất và tăng gánh nặng hỗ trợ của các chính phủ và 4) là nguy cơ xảy ra các tranh chấp thương mại, dựa trên đó người ta thiết lập các hàng rào kỹ thuật, phi thuế quan nhằm hạn chế hay tẩy chay sản phẩm của các đối thủ vốn có lợi thế canh tranh hơn.

Việc xem xét các thái độ của các quốc gia, cách ững xử của các bên kể cả những người nắm công nghệ và khách hàng dưới đây sẽ lí giải cho những nhận định này.

Ngô biến đổi gen đang được trồng khảo nghiệm.

Những lo ngại đầu tiên liên quan đến quan điểm cho rằng Công nghệ biến đổi BĐG đã vượt quá những điều con người lẽ ra không nên làm. Trong vũ trụ, mọi việc đã được tạo hóa sắp đặt tinh vi, sự vận chuyển của hàng muôn ức tinh cầu và chúng không bao giờ di chuyển sai một ly. Trong những tinh cầu đó có muôn ức sinh linh sống tuần hoàn theo định luật của nó một cách trật tự kỳ diệu.  Và mặc dù không co nhiều bài báo, bài viết nói rằng không có những bằng chứng cho thấy các loại lương thực BĐG không an toàn cho sức khỏe, nhưng cũng chính điều này cung ẩn ý nói lên rằng không có bằng chứng cho thấy thực phẩm BĐG là an toàn cho người sử dụng.

Bởi lẽ các độc tố, khả năng gây dị ứng, thiếu nồng độ dinh dưỡng và độ an toàn trong các loại Protein mới sản sinh cần phải có thời gian dài để nghiên cứu, với những nội dung nghiên cứu phức tạp hơn thì mới khẳng định được tính an toàn hay không của các sản phẩm này. Sự thống nhất ý kiến của các nước tham gia nghị định thư về an toàn sinh học có thể gói gọn trong câu nói: “Thà an toàn còn hơn phải ân hận” là vì vậy.

Chi phối lương thực toàn cầu?

Về những lo ngại liên quan đến nguy cơ có thể đánh rơi quyền kiểm soát lương thực vào tay nước ngoài và những lo ngại về độc quyền kinh doanh đầu vào sản xuất có thể nhận ra thông qua chính sách và cách ứng xử của nhiều quốc gia đi trước, kể cả những nước hiện nay đã sở hữu các công nghệ BĐG như Châu Âu và Trung Quốc.

Điểm khác nhau giữa lương thực biến đổi gen và lương thực truyền thống ở chỗ sau khi thu hoạch, lương thực truyền thống có thể lưu giống, còn lương thực biến đổi gen hàng năm phải mua giống mới. Việc này xuất phát từ hai nguyên nhân: Một là sự bất ổn của biến đổi gen sẽ gây ra thoái hóa. Hai là, các doanh nghiệp độc quyền đã phát minh ra kỹ thuật tự động tiêu diệt phôi giống để ngăn chăn nông dân lưu giống.

Với cách làm này, các “ông lớn đa quốc gia: có thể buộc nông dân hàng năm phải mua giống của họ. Ngoài giống người nông dân còn buộc phải sử dụng các thuốc diệt cỏ, phân bón, hóa chất chuyên dùng cho cây trồng biến đổi gen. Người nông dân một khi sử dụng giống cây biến đổi gen hàng năm sẽ phải mua giống mới, phân bón và nông dược của các nhà cung cấp, và sự phụ thuộc sản xuất vào các nhà cung cấp cứ thế gia tăng. Những công ty có bản quyền sẽ thu lợi từ chính phước thức kinh doanh này.

Người ta đã tính toán được chi phí để có thể nghiên cứu tạo 1 giống cây trồng BĐG, các công ty có bản quyền đã phải chi từ 50 đến 100 triệu USD. Vậy nên không dễ gì người ta lại đem tặng không cho người khác mà không thu được lợi lộc gì. Nhưng điều này sẽ tạo thành mối đe dọa đối với chủ quyền lương thực của các quốc gia. Vì thế, ở các nước châu Âu khi chưa làm chủ được công nghệ, chưa tự sản xuất được các giống BĐG người ta đã phản đối quyết liệt việc thương mại hóa các sản phẩm BĐG từ những năm 80. Không ít những hàng rào kỹ thuật đã được dựng lên nhằm hạn chế sự xâm nhập về kinh doanh của các công ty của Mỹ vào đây nhất là sau vụ bò điên ở Anh.

Nhưng đồng thời với đó, Châu Âu đã hiện đại hóa ngành công nghệ này. Vào đầu và giữa những năm 2000, trong hàng chục các giống ngô BĐG đã trồng khá phổ biến ở Pháp, nhưng gần như tất cả là các giống ngô do các nhà sản xuất ở Pháp sản xuất ra. Chỉ có duy nhất 01 giống ngô MON89034 của Monsanto được cấp phép ở đây. Hiện nay, có thể thấy sự sự độc quyền kinh doanh giống cây trồng BĐG ở các nước phát triển là khó có thể xẩy ra, người ta thấy ít đi các cuộc tranh cãi phản đối với sản phẩm này và xu thế đang chuyển sang các nước đang phát triển.

Trung Quốc cũng là Quốc gia có hành vi tương tự. Hiện nay Trung Quốc vừa quốc gia sở công nghệ BĐG áp dụng cho các cây trồng vật nuôi vừa là nước nhập khẩu sản phẩm BĐG. Quốc gia đầu tư nghiên cứu về GMO rất sớm, có thể nói từ những năm 1960 và nước này chiếm hơn một nửa đầu tư của thế giới đang phát triển vào công nghệ sinh học áp dụng cho cây trồng. Tuy nhiên so với lượng đầu tư 2-3 tỷ đô la mỗi năm của các nước phát triển thì đầu tư của Trung quốc chưa được xem là lớn.

Các công ty giống trong nước hiện nay cung cấp phần lớn giống cho nhu cầu người dân. Những tranh cãi về khả năng mất an toàn của các sản phẩm BĐG diễn ra gay gắt ở Trung quốc vào cuối những năm 90, đầu thập niên 2000 đã dịu xuống.

Trung Quốc tiếp tục nhập khẩu các sản phẩm BĐG nhất là đối với Đậu tương, nhưng là vì lí do thị trường trong nước thiếu hụt. Câu chuyện này đã không diễn ra trước đây nên có một thời trong nước thiếu hụt, giá đầu tương lên cao ảnh hưởng đến người tiêu dùng nhưng Chính phủ vẫn hạn chế nhập khẩu, chấp nhận hỗ trợ tiêu dùng và bên cạnh đó là đẩy mạnh việc nghiên cứu sản xuất sản phẩm BĐG trong nước. Trung Quốc dần dần đang xuất khẩu công nghệ BĐG và các sản phẩm BĐG của họ.

Sự độc quyền giống và các sản phẩm phân bón hóa chất có thể làm tăng sự phụ thuộc của người sản xuất vào các nhà cung cấp dịch vụ và làm giảm hiệu quả sản xuất của nông hộ. Khi sự phụ thuộc đã lên cao khả năng chuyển đổi trở lại các hệ thống canh tác đa dạng khác là rất khó do các dịch vụ canh tác truyền thống không còn nữa. Để nông dân tiếp tục sản xuất để giữ vững sản lượng lương thực và bảo đảm an ninh lương thực, không có cách nào khác các Chính phủ có thể sẽ phải gia tăng trợ cấp trực tiếp cho sản xuất. Điều này tạo ra nguy cơ làm tăng gánh nặng ngân sách hỗ trợ sản xuất cho các Chính phủ.

Đây chính là điều mà họ e ngại và không mong muốn. Vì thế mà nhiều quốc gia còn lừng chừng e ngại. Người ta khoanh vùng và chỉ cho phép một số địa phương được áp dụng các giống BĐG, một mặt vì lo ngại vấn đề an toàn, nhưng mặt khác là vì lí do ngân sách hỗ trợ hạn hẹp.

Nguy cơ tranh chấp thương mại

Về các nguy cơ xảy ra các tranh chấp thương mại cũng là điều các Chính phủ lo ngại. Trong khi các luật lệ thương mại quốc tế ngày càng bị lợi dụng thì sản phẩm thương mại “bị nhiễm” gen biến đổi trở thành cái cớ hợp pháp để các nước tẩy chay hàng hóa của nhau. Trong xu thế mới của thế giới, cạnh tranh thương mại gắn liền với chất lượng hàng hóa thì việc tự “làm bẩn” sản phẩm của mình là điều cần phải tránh đối với các nước xuất khẩu nông sản.

Việt Nam đã từng mệt mỏi về những vụ kiện “bôi nhọ” chất lượng sản phẩm tôm sú, cá tra, cá ba sa vốn không phải là sản phẩm GMO. Còn người nông dân ở Canada, thì bị chính các công ty sở hữu các giống cây trồng BĐG kiện với lí do “ăn cắp bản quyền giống” trong khi chính họ là những nạn nhân của sự phát tán của gen biến đổi từ ruộng trồng cây BĐG sang ruộng của những người nông dân này.

Như vậy, cho dù đó là công nghệ hiện đại, một phát kiến vĩ đại của loài người nhưng việc xem xét và áp dụng nó cần phải được cân nhắc trên nhiều góc độ khác nhau, đặc biệt là lợi ích quốc gia, lợi ích người sản xuất và đương nhiên là lợi ích của người tiêu dùng. Không phải vô cớ mà cuộc tranh cãi về GMO lại diễn ra gay gắt và dai dẳng đến như vậy.

Những bài học ở Châu Âu và Trung Quốc cũng khẳng định rằng thắng lợi chỉ thuộc về những người nắm giữ công nghệ. Cần phải thận trọng và cảnh giác với những phương thức kinh doanh kiểu mới của những “ông Trùm” thế giới sử dụng các con bài “sinh tặc – biopirate” hiện nay.

LÊ ĐỨC THỊNH

(theo VEF.vn)

Nó gióng thêm tiếng chuông bi thảm về sự nhân đức của con người, về sự man rợ của con người khi bị đồng tiền bịt mắt đưa đường, dẫn lối.

Đất lành thành… “đất dữ”

Cách đây mươi ngày, có một thông tin được nhiều báo đưa, khiến bạn đọc rất mừng vui. Lạ kỳ là hàng trăm con bạch hạc bay về đền Cả (xóm Trung Thuận, xã Nhân Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An), và lội cả xuống hồ bán nguyệt để tắm, khiến người dân bản địa kéo đến ngắm không chán mắt.

Ai cũng thích thú, vì cho rằng đất lành chim đậu. Người ta tin việc bầy hạc có mặt ở đền Cả phải đến hàng trăm năm mới có. Bạch hạc xuất hiện là một điều rất hiếm, nó báo hiệu điềm lành đến với người dân. Có người lo sợ bạch hạc sẽ bay đi, nhưng những người già thì quả quyết: Hạc trắng đã đến thì nó sẽ ở lại….

Không hiểu sao khi đó, người viết bài lại bị ám ảnh một nỗi lo sợ mơ hồ.

Nỗi lo sợ đó đã không còn mơ hồ. Rất nhanh, nó biến thành sự thật. Một tuần sau, các báo lại đua nhau đưa tin, chỉ trong vòng một tuần, hàng trăm con bạch hạc đã bị các tay súng ở Yên Thành, bắn hạ gần hết thành…mồi nhậu.

Có kẻ, trong một buổi sáng còn khoe, một mình bắn hạ được 27 con. Đàn bạch hạc trước đây hàng trăm con, nay chỉ còn lác đác 5-6 con. Và thân phận chúng, giờ cũng mỏng manh như cái cánh hạc của chúng mà thôi.

Đất lành đã thành…đất dữ với những con bạch hạc vô tội có niềm tin ngây thơ về con người.

Điềm lành có đến với con người ở xã Yên Thành hay không thì không biết, nhưng chắc chắn điềm dữ đã đến với đàn bạch hạc vào cái ngày chúng quyết định bay về, mà không biết rằng, cái chết đang treo lửng lơ trên đầu những ngọn súng săn vô cảm, độc ác một cách thích thú…

Hạc trắng đã đến thì nó sẽ ở lại…. Vâng, hạc trắng đã ở lại, nhưng là ở lại trong những cái dạ dầy tối thui, bẩn thỉu, chỉ biết có mỗi… nhậu là thích thú, là niềm kiêu hãnh để khoe mẽ.

Chợt nhớ đến những địa danh người viết có may mắn được đến thăm. Kinh ngạc vì ở đó, sao các loài chim chóc nó dạn dĩ, tin tưởng ở con người đến thế, quấn quýt với con người đến thế. Tưởng đâu, thế giới này, chỉ có lũ chim và con người là bầu bạn.

Đó là Quảng trường San Marco, trung tâm của Venice thuộc nước Ý. Ai đến đây, cũng sẽ ngỡ ngàng và vô cùng thích thú vì đàn bồ câu hàng ngàn con lúc nào cũng có thể vô tư xúm xít, dạn dĩ âu yếm con người. Hệt như chính niềm tin của chúng đã đặt nơi con người, là đúng chỗ và bất biến.

Bồ câu ở Quảng trường Sant Marco, trung tâm của Venice (Ý). Ảnh: Kỳ Duyên

Đó là bên bờ sông Thames của London (thủ đô nước Anh), nơi lũ chim hải âu tìm thấy sự ấm áp của lòng nhân, từ những mẩu bánh vụn của con người, mỗi khi mỏi cánh. Nếu chúng có thể bay vút lên kiêu hãnh, hay là là sải cánh chao lượn, làm tăng thêm cảnh đẹp vừa thơ mộng, duyên dáng, vừa cổ kính, hiện đại của con sông và thành phố nổi tiếng, thì cũng bởi có sự chở che, thương yêu của con người.

Đó là Công viên trung tâm ở Dublin (Ireland), nơi đàn thiên nga, và lũ chim chóc hoang dã, cứ thấy bóng người là bơi vào bờ, dịu dàng và nũng nịu, hoặc đỗ xuống lích chích để đợi được ăn. Tựa như con người lại chính là bến đỗ bình yên, tin cậy của chúng.

Và nhớ cả câu chuyện của hai người già ở Hà Nội, chẳng chút địa vị gì trong xã hội, cách đây không lâu, đã làm rung động biết bao con tim. Đó là bà cụ già tên là Kính (phố Quán Sứ), đã 85 tuổi, hàng chục năm nay vãi thóc nuôi chim trời.

Là bà hàng nước (phố Bà Triệu), mà cái tên Tim của bà cũng đã nói hộ về lòng từ tâm. Hai chục năm nay, bà Tim nuôi lũ chim sẻ trong thành phố bằng nắm thóc gạo được mua bằng đồng tiền bán từng chén nước chè của mình, dù khi nắng, khi mưa. Đàn này bay đi, đàn khác lại bay đến, hay với chúng, thì lòng từ tâm bao giờ cũng lan xa?

Hai người già đó thương lũ chim nhỏ. Còn bạn đọc nhìn thấy niềm thương đáng trọng của họ.

Điều lạ, cả hai người già ở phố thị, lại có lòng xa xót, nuôi dưỡng những sinh vật bé bỏng, dù thân phận họ bé nhỏ, và cũng là vô tình họ nuôi dưỡng cho sự an lành nhân thế.

Trong khi đó cũng rất lạ, Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 ban hành đầy đủ, tới 15 chương, với 136 điều khoản. Nhưng thử hỏi các cấp quản lý chính quyền Yên Thành có nắm được các điều khoản cụ thể phổ biến pháp luật bảo vệ môi trường để ngăn chặn những hành động ác tâm, vô ý thức, phá hoại môi trường sống?

Hay “ý thức” ở họ cũng mải “zô… zô… zô…trăm phần trăm?”

Một góc của Công viên trung tâm ở Dublin (Ireland). Ảnh: Kỳ Duyên

Ngây thơ và sự…phản trắc

Báo nld.com.vn (ngày 28/2/2012) có bài viết “Voi có nguy cơ tuyệt chủng” với những số liệu đau lòng: Những năm 1980, ước tính cả nước có khoảng 1.500 con voi. Đến năm 1990, ước còn 300 con. Năm 2002, chỉ còn khoảng 59-81 con, phân bố ở 11 khu vực, trong đó có 82% khu vực đã xảy ra xung đột giữa voi và người. Như vậy, chỉ trong vòng 2 thập kỷ, cả nước có hơn 1.400 con voi chết.

Trước đó, một bài viết trên báo SGTT “Lồng chim tiền tỉ và hình ảnh thảm thương của voi” đã phải: …Gióng lên hồi chuông báo động về sự tàn sát dã man đối với các loài vật của rừng xanh. Có lẽ chưa bao giờ voi bị giết nhiều và tàn độc như thời gian gần đây.

Có lẽ, không có vụ sát hại voi nào điển hình cho sự tàn độc man rợ, cho sự phản trắc nhân danh…con người, điển hình cho cái gọi là “nước mắt cá sấu”, như vụ voi Beckham (Đà Lạt). Con voi đực cuối cùng còn cả đuôi, cả ngà, bị giết thê thảm, tàn ác khó tưởng tượng.

Voi vốn là loài vật tinh khôn, rất có nghĩa, và đóng góp công sức lao động nặng rất nhiều cho con người. Nhiều nơi người ta gọi là “ông voi” để tỏ lòng kính trọng.

Oái oăm thay, voi không chỉ có sức lao động, ngà voi và lông đuôi voi cũng là những “vật phẩm” quý giá của tạo hóa ban phát. Có điều, nếu những vật phẩm đó mang lại nhiều giá trị lợi ích và cả niềm tin tâm linh cho con người, thì nó cũng mang lại… tai họa kinh hoàng cho voi. Đó là điều bất hạnh cho số phận một loài vật.

Nhưng bình yên hay tai họa, hạnh phúc hay bất hạnh cho loài voi, còn phụ thuộc vào đối nhân xử thế của con người, tùy lương tri hay sự tham lam, tàn ác của con người mỗi xã hội khác nhau.

Người viết có dịp ngắm những con voi ở Thái Lan, Lào, ở Campuchia, thân thể căng tràn sức sống, còn …. “đủ cả ngà voi, lẫn đuôi voi”. Và đã thầm gọi chúng là những con voi hạnh phúc.

◄ Hình trước

Hình kế ►

Hình số 1 trong tổng số 12 hình

Triển lãm có tên là "Eye of the Sky" diễn ra từ 4 đến 20/5, do Cục Thông tin và Khoa học quốc gia (NASATI) thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, cùng với Trung tâm Vũ trụ Đức (DLR) và Cơ quan trao đổi Hàn lâm Đức (DAAD) tổ chức. Triển lãm nhằm tăng cường nhận thức về các vấn đề và thách thức đối với hệ sinh thái trên trái đất. Người xem nhìn thấy thế giới thông qua một vệ tinh nhân tạo, nhìn rõ các khu vực như sông Danube chảy qua 10 nước châu Âu, khu vực Vịnh Hạ Long, các khu rừng nhiệt đới Đông Nam Á... Tất cả phản ánh sự phát triển đa dạng và sinh động của các hệ sinh thái khác nhau cũng như những vấn đề mà các khu vực này đang phải đối mặt.

HƯƠNG THU

(theo NATASI – trích từ VNExpress)

(Ảnh: STF/AFP/Getty Images)

◄ Hình trước

Hình kế ►

Hình số 1 trong tổng số 18 hình

Một chiếc trực thăng quân sự tiến hành phun chất khử nhiễm xạ xuống khu vực bao quanh nhà máy điện hạt nhân Chernobyl chỉ vài ngày sau khi lò phản ứng số 4 của nhà máy phát nổ.

TIỂU XUÂN

(theo The Atlantic – trích từ Thiennhien.net)

Xác khoảng 5.000 chim bồ nông được tìm thấy trên các bãi biển phía bắc của Peru. Ảnh: AFP.

Xác bồ nông, cá heo và một số loài chim biển khác liên tục dạt vào các bờ biển phía bắc của Peru trong vài tháng qua. Các nhà khoa học của chính phủ Peru đang chạy đua với thời gian để tìm hiểu nguyên nhân khiến chúng chết hàng loạt. Ban đầu giới chức nghi ngờ virus có thể là thủ phạm, song các tổ chức phi chính phủ cho rằng hoạt động thăm dò dầu khí là nguyên nhân.

Carlos Yaipen, người đại diện của tổ chức ORCA, nói tiếng ồn từ những thiết bị thăm dò khiến động vật biển mất mạng. Theo Yaipen, ORCA đã kiểm tra 30 xác động vật và nhận thấy tai chúng vỡ, nhiều cơ quan nội tạng bị tổn thương do tác động của âm thanh.

Hôm qua Thứ trưởng Môi trường Peru, ông Gabriel Quijandria, nói rằng rất có thể cá heo và chim biển chết do nước biển ấm hơn, AFP đưa tin. Khi nhiệt độ trong nước biển tăng, chuỗi thức ăn của động vật biển xáo trộn khiến chúng không kiếm đủ lượng thức ăn cần thiết để sinh tồn.

Quá trình kiểm tra xác của 877 con cá heo chưa kết thúc, song ông Quijandria khẳng định chúng không chết do nhiễm kim loại nặng hay vi khuẩn.

“Hiện tượng tương tự có thể lan sang các vùng ven biển khác khiến số chim và các loài động vật biển khác tiếp tục chết”, ông cảnh báo.

Abraham Levy, một chuyên gia về thời tiết tại Mỹ, nói rằng nhiệt độ trong nước biển ở Thái Bình Dương tăng trong thời gian gần đây do hiện tượng El Nino.

MINH LONG

(theo VNExpress)